De man die zorgt dat FC Utrecht van Utrecht blijft

De slag om de skyboxen gaat maar door. Het ene na het andere voetbalinstituut viel al in handen van private eigenaren. Chinezen, Russen, sjeiks. Als een zwerm sprinkhanen nemen ze bezit van de Europese voetbalkaart. Ook Nederland kan daar niet meer aan ontsnappen, zo blijkt wel uit de VI-enquête van deze week naar dat fenomeen in de Ere- en Eerste Divisie. In Utrecht haalt een man zijn schouders op. Zelfs met veertig miljoen in de min weigert Frans van Seumeren te capituleren. VI-verslaggever Tom Knipping riep hem eind 2017 uit als zijn man van het jaar.


20180115NwJr-Receptie-11025

Kampioenenmaker Dirk Kuijt, recordinternational Arjen Robben en Europa League-topscorer Kasper Dolberg. Voetbalnamen die direct te binnen schieten denkende aan 2017. Met als sportieve mijlpalen de titel van Feyenoord en de Europese finale van Ajax. Maar achter de schermen waren we in meer opzichten getuige van een buitengewoon jaar. Zo was 14 mei een unicum in de geschiedenis van de zestig jaar oude Eredivisie. Met de eerste Russische polderclash. Vitesse tegen Roda. Oftewel Alexander Chigirinsky tegen Aleksei Korotaev. Van de een weten we alleen zijn geboortedatum, van de ander alleen dat hij ooit een schoonspringer was die tegenwoordig schijnt te bankieren in Dubai.

Samen met de Chinezen in Den Haag en een Turk in Sittard steeg in 2017 het aantal clubs geleid door buitenlandse investeerders naar vier. De Eredivisie volgt daarmee een Europese trend, want de UEFA signaleerde onlangs dat het aantal uitheemse overnames nu snel toeneemt. In dertien onderzochte competities zijn al bijna vijftig clubs in vreemde handen gevallen. Afgelopen zomer reisden we rond voor een tv-documentaire over het fenomeen voetbalclubeigenaren. Het werd een bijzondere, maar vooral vage tocht door het nieuwe voetballandschap. Met dichte deuren, doodlopende papiersporen en bovenal veel excentrieke verhalen die we tot voor kort vooral kenden uit het buitenland.

Daar waren al voorbeelden van zonderlinge eigenaren die kamelen neerzetten op het veld, de shirts veranderden in hun favoriete kleuren, het stadionplein opsierden met een standbeeld van Michael Jackson, stoelnummers met persoonlijke ongeluksgetallen lieten verwijderen, of paragnosten lieten invliegen om goudstaven op lichamen van spelers te leggen. Er waren succesvolle voorbeelden zoals Chelsea en Manchester City waar titels werden gevierd. Maar minstens zo vaak bleken overnames uit te lopen op een fiasco. Alle clubs zitten in een ratrace naar kapitaal. De eerste de beste die schermt met een zak geld wordt direct met alle egards ontvangen in de skybox. Zo gingen we op bezoek in Portsmouth dat in korte tijd werd gerund door mannen uit Rusland, Hong Kong, Dubai, Saoedi-Arabië en weer Rusland. Toen de laatste man na een arrestatiebevel op de vlucht sloeg, voorkwamen de fans ternauwernood een faillissement.

Nu landde ook in Nederland dit type clubbaas. Een oud-schoonspringer die op internet al zijn sporen had gewist, proostte in Kerkrade met champagne op zijn nieuwe aankoop; een deel van Roda JC. Even later zat hij in de cel. Iets met een ongedekte cheque van zeventien miljoen. De directie van Roda wist ook niet precies wat er aan de hand was, maar schermde mailcontact te hebben met de Zwitserse Rus uit Dubai. In het najaar werd er zelfs even geskyped en dat op deze manier contact was gelegd met de raadselachtige Rus, was al nieuws op zich. Het kwam in de krant. En er was meer goed nieuws. Via de webcam bleek dat de bankier zijn gevangenispak had ingeruild voor een Roda-shirt.

Inmiddels is Korotaev zijn eerste en enige persconferentie, waarin hij deelname aan de Champions League aankondigde, bijna een jaar geleden. Korotaev was na het bekijken van een livestream verliefd geworden op Roda JC en bestelde een speler die dacht te zijn beland in ‘Kerklaar’. De koempelclub sloot dure contracten af met nieuwe spelers, maar kreeg geen cent. De directie van Roda blijft niettemin onverminderd enthousiast, want mogelijk kan de nog immer van miljoenenfraude verdachte Koroatev de komende transferperiode alweer beschikken over zijn banktegoeden.

Alweer drie jaar geleden ging ook ADO de wereld veroveren. ‘Chinezen zullen naar Den Haag komen om ADO toe te juichen’, zei eigenaar/stroman Hui Wang in het Chinees, naar het Nederlands vertaald door de als tolk ingehuurde schrijfster Lulu Wang. Even later debuteerde Wang in voetbaloutfit op de training. Eenmaal terug in Peking liquideerde de vriendelijk lachende Chinees de ene na de andere medewerker. Directeuren, trainers en commissarissen sneuvelden in hoog tempo dankzij een energieke Wang, die met het overmaken van geld helaas wat minder voortvarend te werk ging. Met als gevolg een juridische loopgravenoorlog om de clubaandelen. Tussendoor werden nog wat jeugdtrainers gedropt in Binnen-Mongolië, die een paar weken later gedesillusioneerd terugkeerden.

Even voordat Wang afgelopen zomer in Spanje werd genoemd in een corruptiezaak, vertrok ADO met een camerateam naar China voor de China Trophy. Op TV West verscheen een uitgebreide documentaire over het bezoek aan de eigenaar/stroman. Tom Beugelsdijk kwam voorbij in een riksja. Lex Immers werd geïnterviewd bij de Verboden Stad, waar het er ‘netjes uitzag allemaal’. Even later zagen we een gigantisch stadion, dat op enkele stoeltjes na helemaal leeg was. Op een podium reikte Wang medailles en een beker uit aan de selectie. De meegereisde algemeen directeur van ADO was ondanks een ietwat tegenvallende opkomst van 45 toeschouwers dolenthousiast. Honderdduizenden Chinezen bekeken ADO-livestreams en commercieel lagen er veel kansen, want, zo vertelde hij, voetbal was in China hartstikke hot.

Een paar maanden later presenteerde ADO een teruglopende omzet en een verlies van dik drie miljoen euro. De licentiecommissie van de KNVB spitte hoofdschuddend door de boeken. Sinds de clubverkoop staan niet de beloofde Europese ambities centraal, maar het gevecht tegen financiële tekorten.

Zo ver komt het in Arnhem nog niet. Alexander Chigirinskiy stortte daar al keurig 140 miljoen in de clubkas. En hij komt ook niet zoals Wang meetrainen. Al overdrijft Chigirinskiy op zijn manier dan ook wel weer. Hij is er namelijk nooit. Chigirinskiy miste al een stuk of 287 wedstrijden en ook alle zeven edities van de feestdag voor Vitessenaren, die werd afgekondigd op 16 augustus 2010, toen zetbaas Merab Jordania in een geleend kostuum van de toenmalige directeur het landskampioenschap aankondigde. Jordania, die onder meer een Duitse nachtclubeigenaar inhuurde als directeur van Vitesse, werd na een paar jaar feesten in de skybox afgezet door de echte eigenaar en eindigde met een taakstraf en een stadionverbod.

Er kwamen nieuwe mensen. Maar met of zonder Jordania, het beleid bleef hetzelfde. In Arnhem landden dit seizoen Chelsea-huurlingen 22, 23 en 24. Het begrotingsgat bleef ook na Jordania zo groot als de Grand Canyon. Met veertien miljoen viel het tekort afgelopen seizoen nog mee. Clubs die meer dan honderd procent van hun inkomsten uitgeven aan salarissen komen we niet meer alleen tegen in de Bulgaarse derde divisie, maar tegenwoordig ook in Arnhem. Je moet er niet aan denken dat Chigirinskiy ooit de roebelkraan dichtdraait. Waarom Chigirinskiy zoveel geld uitgeeft aan Vitesse weet niemand. De KNVB betaalde ooit een detectivebureau in een poging om een tipje van de sluier op te lichten, maar dat onderzoek stokte al snel op een Caribisch eiland met bankgeheim. Volgens Vitesse zelf hoeft niemand zich zorgen te maken en is het allemaal de normaalste zaak van de wereld.

Het papieren spoor achter Fortuna Sittard was wat overzichtelijker, maar riep toch ook vragen op. Zo kwamen we terecht in een flatgebouw in IJmuiden. Daar stond een sportbureau geregistreerd waar de aandelen waren ondergebracht van de roemruchte club uit Limburg. Een vriendelijke dame deed open en liet ons binnen in de tegelijk met de voetbalclub aangekochte portiekflat waar een geel-groen shirt over een bureaustoel was gedrapeerd. Het huisje was knus en gezellig ingericht, maar leek in niets op een sportbedrijf. ‘Nee, sorry, hier zit geen Fortuna.’ Ze belde haar man via Whatsapp en zette de smartphone op speaker. Op de vraag ‘Bent u de eigenaar van Fortuna?’ antwoordde de man: ‘Daar kan ik niks over zeggen.’ Even later belde de echte eigenaar, een vriendelijke Turk. Althans, als hij dan wél de echte eigenaar is, want dat weet je in de mêlee van zetbazen, vooruitgeschoven pionnetjes, brievenbusadressen en lege vennootschappen maar nooit.

Dat zegt tenminste de UEFA. Na onderzoek constateerde de Europese bond dat de motieven om een club te kopen en de herkomst van het geld vaak geheim blijven. Kleurrijke suikerooms die clubs kochten om prestige te geven aan hun bedrijven, hebben plaatsgemaakt voor pionnen van zogenoemde investeringsgroepen in belastingparadijzen. Wie nu echt aan de touwtjes trekt is bijna niet meer te herleiden. Uit het rapport: ‘In de afgelopen decennia kon de bron van de rijkdom van eigenaren meestal worden herleid naar één particuliere industrie, sector of activiteit. De komst van superrijke overzeese investeerders maken deze analyse uitdagender, aangezien ze meestal meerdere bronnen hebben waar hun geld vandaan komt.’

Een conclusie die we ook in Nederland vertaald zien in de praktijk. Gelukkig laat niet iedereen zich van het bord spelen door de miljardardenfondsen en zijn er ook nog enkele uitzonderingen. We namen contact op met Frans van Seumeren. De selfmade ondernemer in zwaartransportbedrijven. Hij kocht alweer negen jaar geleden FC Utrecht. Toen we hem belden zat Van Seumeren op de fiets naar Rome, een rit die hij jammerlijk moest afbreken vanwege een zitvlakblessure. ‘De koffie staat klaar als we terug zijn.’ Een paar weken later analyseerde Van Seumeren in zijn huis in Harmelen het snel veranderende voetballandschap. Hij sprak over investeerders die zich misrekenen door te denken dat er geld valt te verdienen aan een Eredivisieclub. Droogjes somde hij op:

‘Ik denk dat het Wang een samenwerking wil tussen Nederlandse en Chinese clubs, met een commerciële gedachte er achter. Hij heeft de situatie overschat.’

‘Die man die erbij is gekomen bij Roda zag het als een avontuurtje, want als je ongedekte cheques gaat uitgeven, hou je van avontuurtjes.’

‘Vitesse is duidelijk: satellietclub.'

Van Seumeren sprak van ‘de omvorming van de Eredivisie tot een satellietcompetitie. Die is nu gaande. Nederland gaat steeds meer satellietclubs krijgen. Het Vitessemodel gaat de toekomst worden.’ Bevlogen vertelde de ondernemer dat hij zich verzette tegen deze trend. De opleiding van FC Utrecht moest centraal staan en niet die van Chelsea of City. Wel zo relevant wilden we in de toekomst met Oranje nog scoren. Het was eens een andere kijk op ons voetbal. Als we zo doorgaan en steeds meer clubs transformeren in etalages voor buitenlandse opleidingen in plaats van Nederlands talent, dan heeft het inderdaad weinig zin om nog rapporten vol te schrijven over onze manier van jeugd opleiden. Aan de club verkopen dacht Van Seumeren al helemaal niet. Hij had aanbiedingen gehad uit China, Qatar, Rusland en de Verenigde Staten. Maar zei telkens nee. ‘Want Utrecht is van Utrecht.’

Frans van Seumeren was dan geen Dirk Kuijt, Arjen Robben of Kasper Dolberg. Hij won helemaal niets. Sterker nog, hij verloor al veertig miljoen aan de club. Een ongekend offer in de verzakelijkte sport waar winstgevende businessmodellen steeds meer centraal staan. Tientallen verliesgevende clubs in Europa verkochten dit jaar hun aandelen aan investeringsfondsen die stokoude verenigingen gebruiken voor transferhandel. Net zoals eerder de gewiekste zakenmannen Mark van der Kallen (ADO) en Maasbert Schouten (Vitesse) miljoenen buitmaakten door historische voetbalbolwerken te vervreemden. Het zou ook in de Domstad een mooie manier zijn om wat geld terug te verdienen. Desondanks gaf Van Seumeren het gevoel dat FC Utrecht voorlopig niet wordt ondergebracht in een schimmige vennootschap op de Kaaimaneilanden. Anno 2017 is dat al heel wat. Ook dat is op deze plaats een vermelding waard.

Bron: VI

Wedstrijden

Binnenkort ziet u hier weer actuele informatie over de eerstvolgende wedstrijd van FC Utrecht.

Word nu lid van de supportersvereniging FC Utrecht